Ototoksisite, iç kulağa veya işitsel sinire zarar vererek işitme kaybı, denge kaybı ve bazen sağırlıkla sonuçlanan bir ilaç yan etkisini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Kemoterapi ilaçları, aspirin ve eritromisin dahil olmak üzere değişen derecelerde ototoksisiteye neden olduğu bilinen ve giderek artan sayıda ilaç vardır.
![Doktor hastaya sağırlık hakkında danışıyor](https://www.verywellhealth.com/thmb/YswnOVZjLBPA2E-Nbj8pPQk5AwY=/6016x4011/filters:no_upscale():max_bytes(150000):strip_icc()/doctor-consultating-patient-about-deafness-1140556380-4d226ccf2e564da2b12520a09cd4399f.jpg)
Ototoksik işitme kaybı bazen geri döndürülemez olabileceğinden, işitme önemli ölçüde bozulmadan iç kulak yaralanmasını önlemek için her türlü çaba gösterilmelidir. Bazı doktorlar, yüksek riskli ototoksik ajanlara maruz kalan kişilerde işitme kaybını izlemek için daha fazla çaba sarf ediyor.
Ototoksisite Belirtileri
Ototoksisite semptomları, kulağın hangi bölümünün etkilendiğine bağlı olarak değişebilir. İç kulak şunlardan oluşur: koklea (sesi elektrik sinyallerine çevirir), işitsel sinir (sinyalleri beyne taşır) ve vestibüler sinir (uzaydaki konumunuzu yönlendirmeye ve dengeyi korumaya yardımcı olur).
İç kulağın hangi bölümlerinin etkilendiğine bağlı olarak, ototoksisite belirtileri şunları içerebilir:KazanmakKazanmak
- Baş dönmesi
- kararsız yürüyüş
- Hareketle koordinasyon kaybı
- baş dönmesi (baş dönmesi)
- Salınımlı görüş (nesnelerin zıplıyormuş veya titreşiyormuş gibi göründüğü)
- İşitsel dolgunluk (kulağınıza bir şeyin tıkandığı hissi)
- kulak çınlaması (kulak çınlıyor)
- hiperakuzi (farklı hacimlerde veya frekanslarda sese karşı artan hassasiyet)
- Bir veya iki kulakta işitme kaybı
Ototoksisite semptomları, ilgili ilaca ve diğer faktörlere bağlı olarak hızla veya aylar içinde gelişebilir.
nedenler
En çok endişe duyulan ilaçlar arasında, Eloxitan (oksaliplatin), nitrojen hardal, Paraplantin (karboplatin) ve Platinol (cisplatin) gibi kemoterapide kullanılanlar bulunur.
Platinol gibi ilaçlar, kullanıcıların %50’sinde semptomatik ototoksisiteye neden olabilir.Kazanmakİlaçlar hızlı çoğalan hücrelere saldırdığı için öncelikle kanser hücrelerini hedeflerler, ancak ses dalgalarını yükselten işitsel tüy hücreleri de dahil olmak üzere diğer hızlı çoğalan hücrelere de zarar verebilirler.
Hamilelik sırasında kemoterapi ilaçları, aminoglikozid ve loop diüretiklere maruz kalmak sadece anneyi etkilemekle kalmaz, aynı zamanda fetüste işitme bozukluğuna da neden olabilir.KazanmakKazanmak
Ancak ototoksik etkileri olduğu bilinen 600’den fazla ilaç var. Kemoterapilerin yanı sıra, ototoksik olma olasılığı daha yüksek olanlar şunları içerir:KazanmakKazanmak
-
Amikasin, dihidrostreptomisin, Gentak (gentamisin), kanamisin A, netilmisin, ribostamisin, streptomisin ve Tobrex (tobramisin) gibi aminoglikozit antibiyotikler
-
Eritromisin ve Vanocin (vankomisin) gibi aminoglikozit olmayan antibiyotikler
-
Bumetanid, Demadex (torsemid), Edecrin (ethacrynic asit) ve Lasix (furosemid) gibi döngü diüretikleri
-
Aspirin, klorokin ve kinin gibi salisilatlar
Aminoglikozit ve aminoglikozit olmayan antibiyotikler, kullanıcıların %25’ine kadar ototoksik işitme bozukluğuna ve kullanıcıların %10’una kadar vestibüler işlev bozukluğuna neden olabilir.
Döngü diüretikleri ve salisilatlar, çoğunlukla yaşlılar olmak üzere, kullanıcıların yaklaşık %1’ini etkiler.KazanmakKazanmak
Çevresel kimyasallar ve arsenik, karbon monoksit, heksan, kurşun, cıva, kalay ve toluen gibi maddeler de özellikle endüstriyel veya mesleki ortamlarda sürekli maruziyetin olduğu ortamlarda ototoksisiteye neden olabilir.KazanmakKazanmak
Risk faktörleri
Aşağıdakiler dahil, ototoksisite riskine katkıda bulunabilecek ilaçların veya maruziyetlerin ötesinde başka faktörler de vardır:
- Yaş (çocuklar ve yaşlılar en büyük risk altındadır)
- Ailede ototoksisite öyküsü
- İlaç dozu ve tedavi süresi
- Kümülatif ömür boyu doz
- İnfüzyon hızı (antibiyotikler ve kemoterapi için)
- Birden fazla ototoksik ilaç kullanmak
- Bozulmuş böbrek fonksiyonu (ilaç birikimine neden olur)
- Önceki baş ve boyun radyasyonu (kemoterapi ilaçları için)
- Önceden var olan işitme kaybı (özellikle sensörinöral işitme kaybı)
Gentak (gentamisin) gibi antibiyotiklere karşı ototoksisitenin genellikle ailelerde görüldüğü göz önüne alındığında, genetiğin de rol oynadığına inanılmaktadır.
Ototoksisite ile gevşek bir şekilde ilişkili olan ve belirli ilaçların, özellikle kemoterapi ilaçlarının metabolize edilme hızını yavaşlatıyor gibi görünen gen mutasyonları da vardır.KazanmakKazanmak
Teşhis
Ototoksisite, diğer durumlarla karıştırılabileceğinden genellikle erken aşamalarda gözden kaçırılır. Ani baş dönmesi veya vertigo, labirentitten (iç kulak iltihabı) hipotansiyona (düşük tansiyon) kadar herhangi bir sayıda duruma bağlanabilirken, kulakta “doldurulmuş” bir his alerji ile karıştırılabilir.
Yaşlı insanlar kısmen önceden var olan işitme kaybı oranlarının daha yüksek olması nedeniyle yüksek risk altında olduklarından, ototoksisite semptomları gözden kaçabilir veya sadece yaşlanmaya bağlanabilir.
Aynı durum, ilerleyen işitme kaybının şiddetli hale gelene kadar fark edilmeyebileceği bebeklerde ve küçük çocuklarda da olabilir.
Genellikle önce tiz sesler etkilendiğinden, insanlar düşük frekanslar da etkilenene kadar işitmelerinin bozulduğunu fark etmeyebilirler bile.KazanmakKazanmak
Odyolojik Test
Ototoksisite tanısı koymanın tek yolu odyolojik (işitme) testleridir. Bunlar, işitme ve ilgili bozuklukların değerlendirilmesi konusunda eğitimli bir sağlık uzmanı olan bir odyolog tarafından yürütülür.
Yaygın olarak kullanılan odyolojik testler şunları içerir:
-
Saf ses hava iletimi: Ototoksisitenin en erken evrelerinde muhtemelen en hassas işitme testidir)
-
Saf ses kemik iletimi: İç kulağı etkileyen sensörinöral işitme kaybını tespit etmek için kullanılır)
-
Otoakustik emisyon: İç kulaktan yansıyan sesleri ölçmek için kullanılır
-
İşitsel beyin sapı yanıtı: İşitsel sinir yanıtını ölçer; bebekler ve yatağa bağlı hastalar için ideal
-
Romberg testi: Baş dönmesi ve vertigonun nörolojik nedenlerini saptamak için kullanılır
Ototoksisite semptomları mevcutsa bunlar yapılabilir. Yüksek derecede ototoksik bir ilaç kullanılıyorsa, ideal olarak tedavinin başlangıcında, tedavi sırasında ve tedavi tamamlandıktan sonra da işitme testi periyodik olarak yapılabilir. Bu tür rutin testler, siz onları fark etmeden önce ototoksik etkileri yakalamanıza yardımcı olabilir.
Örneğin, Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği (ASHA), saf ton hava iletim testinin yapılmasını önermektedir:KazanmakKazanmak
- Kemoterapiye başladıktan sonraki 24 saat veya aminoglikozitlere başladıktan sonraki 72 saat içinde
- Bir ay sonra ve tedavi durdurulana veya tamamlanana kadar her üç ayda bir
- Tedavinin tamamlanmasından altı ay sonra
Bunu yapmanın, bir kişinin işitmesi önemli ölçüde bozulmadan önce ototoksisiteyi tespit edebileceğine dair kanıtlara rağmen, ASHA tavsiyeleri çoğu klinik ortamda uygulanmamıştır.KazanmakKazanmak
Tedavi
Suç oluşturan ilacı veya maruziyeti durdurmak, bazı durumlarda semptomların iyileşmesine yol açabilir, ancak hepsinde değil. Bu nedenle önleme, işitme kaybı riskini azaltmanın tek yoludur.
Şu anda, ilaca bağlı ototoksisitenin önlenmesi veya tedavisi için ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış herhangi bir ilaç bulunmamaktadır. Platinol kemoterapisi uygulanan kişilerde sodyum tiyosülfat, amifostin ve N-asetilsistein gibi birkaç otoprotektif ajan araştırılmıştır.
İlaçlar, işitme kaybı riskini azaltmada umut verici görünse de, kemoterapinin etkinliğini de azalttığı görüldü.KazanmakKazanmak
Ototoksik işitme kaybı meydana gelirse, rehabilitasyon çabaları işitme cihazları, yardımcı dinleme cihazları ve koklear implantların yanı sıra önemli işitme bozukluğu olanlar için iletişim becerileri eğitimini içerebilir. Daha küçük çocuklar bir konuşma dili patoloğunun yardımına ihtiyaç duyabilir.
Dengeyi iyileştirmek için, fizik tedavi, bozulmuş dengeyi telafi etmek için beyni yeniden eğitmeye yardımcı olabilir.
Valium (diazepam), Hyoscine (skopolamin) veya Phenergan (prometazin) gibi ilaçlar da, özellikle her iki kulakta meydana geliyorsa, önemli vestibüler yaralanma varsa reçete edilebilir. Sadece en ciddi vakalarda cerrahi endikedir ve o zaman bile çok tartışmalıdır.
prognoz
Ototoksisiteden kurtulma olasılığı şunlara bağlıdır:
- Kullanılan ilaç
- Kullanım süresi
- Tedaviden önce sahip olabileceğiniz önceden var olan herhangi bir risk faktörü
Kimin etkilenebileceğine veya işitme duyusunun ne dereceye kadar değiştirilebileceğine dair kesin ve kesin kurallar yoktur.
Bununla birlikte ve genel olarak konuşursak:
- Platinol gibi platin bazlı kemoterapi ilaçlarının, genellikle her iki kulakta ve tüm işitme frekanslarında ciddi ve kalıcı işitme kaybına neden olma olasılığı yüksektir.
- Kemoterapi gören çocuklar veya daha önce baş ve boyun radyasyonu geçirmiş yetişkinler genellikle daha kötüdür. İşitme kaybı, tedavinin başlamasından bir ila iki hafta sonra gelişmeye başlayabilir.KazanmakKazanmak
- Aminoglikozit ve aminoglikozit olmayan antibiyotikler de daha az yaygın olmakla birlikte kalıcı işitme kaybına neden olabilir ve esas olarak bir veya iki kulaktaki yüksek frekansları etkiler. Vestibüler hasarın neden olduğu kronik baş dönmesi de yaygındır. Çocuklar yetişkinlerden daha fazla etkilenir.KazanmakKazanmak
- Salisilatlardan ve loop diüretiklerinden kaynaklanan ototoksisite, tedavi durdurulduğunda genellikle geri dönüşümlüdür.KazanmakSadece hamilelik sırasında maruz kalan yenidoğanlarda kalıcı işitme bozukluğu meydana gelebilir.KazanmakKazanmak
- Çevresel, mesleki veya endüstriyel ototoksinlerin neden olduğu işitme kaybı neredeyse her zaman kalıcıdır.KazanmakKazanmak
Ototoksisite, doktorların ve hastaların işitme veya denge önemli ölçüde bozulana kadar sıklıkla gözden kaçırdığı, yeterince tanınmayan bir ilaç yan etkisidir.
Ototoksisite ASHA standartlarına göre sıklıkla izlenmediğinden, kemoterapi veya aminoglikozid ilaçları alacaksanız (veya tedavi görüyorsanız) proaktif olmanız ve odyolojik test talep etmeniz sorumluluğu size, hastaya aittir. Semptomlar ne kadar erken tespit edilirse o kadar iyidir.
Discussion about this post