Ayrılık kaygısı bozukluğu olan kişiler, ebeveynleri veya sevdikleri gibi duygusal olarak yakın oldukları insanlardan veya evlerinden ayrılma konusunda yoğun bir korku ve endişe duyarlar. Genellikle sevdiklerinden ayrı olduklarında başlarına kötü bir şey geleceğinden endişe ederler.
Küçük çocukların ebeveynlerinden veya bakıcılarından ayrıldıklarında biraz sıkıntı hissetmeleri tipiktir. Ayrılık kaygısı bozukluğunun daha önce sadece çocukluk veya ergenlik döneminde geliştiği düşünülürken, artık yetişkinlerde de görülebildiği anlaşılmıştır.
Bir kişiye semptomları gelişim yaşına göre aşırı olduğunda ve günlük yaşamlarında önemli bir sıkıntıya neden olduğunda ayrılık anksiyetesi bozukluğu teşhisi konulur. Örneğin, bağlanma figürlerinden ayrılmaktan ve yalnız kalmaktan kaçınırlar. Ayrılık meydana geldiğinde veya beklendiğinde de fiziksel semptomlar yaşayabilirler.
Bir ruh sağlığı pratisyeni, “Zihinsel Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabında” (DSM–5) bulunan belirli kriterleri kullanarak ayrılık anksiyetesi bozukluğu teşhisi koyacaktır.
![Lavaboda sırtı kameraya dönük duran bir kadın; Bir POC yürümeye başlayan çocuk bacağını tutuyor ve bir oyuncak ayı tutuyor.](https://www.verywellhealth.com/thmb/2-zORPx2KOTQS4HY6j77uvlcRJk=/2119x1414/filters:no_upscale():max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-1193328592-903f80a86ed247738a65916919e8d3fc.jpeg)
elektrik/Getty
İşte ayrılık kaygısı bozukluğunun nasıl teşhis edildiği hakkında bilmeniz gerekenler.
Ayrılık kaygısı bozukluğu bazen SAD olarak kısaltılır. Mevsimsel duygudurum bozukluğu ve sosyal anksiyete bozukluğu gibi diğer akıl sağlığı bozuklukları da SAD olarak kısaltıldığı için bu kafa karıştırıcı olabilir.
Profesyonel Gösterimler
Bir kişinin birinci basamak doktoru genellikle ayrılık anksiyetesi bozukluğu için ilk taramayı yapabilir, ancak resmi bir teşhis için bir akıl sağlığı uzmanına sevk edilmeleri gerekecektir.
Ayrılık kaygısı olan çocuklar, genellikle ebeveynleri gibi yetişkinlere duygusal olarak bağlanır. Yetişkinler için bağlanma figürleri çocukları, eşleri veya partnerlerini içerebilir.
Ayrılık anksiyetesi bozukluğu tanısı, Amerikan Psikiyatri Birliği’nin (APA) DSM-5’te listelenen tanı kriterlerini izleyen bir klinik değerlendirme kullanılarak konur.
Değerlendirme: Mülakatlar ve Sorular
Değerlendirme, kendi kendini rapor eden derecelendirme ölçeklerini ve yapılandırılmış görüşmeleri içerebilir. Sorulan sorular, bir yetişkinin mi yoksa çocuğun mu değerlendirildiğine bağlı olacaktır. Örneğin, Çocukların Ayrılma Kaygısı Ölçeği (CSAS), “Annenizden veya babanızdan ayrılmak zorunda kaldığınızda karnınız ağrıyor mu?” gibi çocukların erişebileceği soruları listeler. ve “Annenin veya babanın hastalanmasından endişeleniyor musun?”
Bir çocuk değerlendiriliyorsa, ebeveynler veya bakıcılar görüşmede büyük rol oynayabilir. Akıl sağlığı uzmanı muhtemelen yetişkinden çocuğun davranışlarında gözlemlediklerini açıklamasını isteyecek ve ayrıca ailenin tıbbi geçmişi hakkında sorular soracaktır.
DSM-5 Kriterleri
DSM-5’e göre ayrılma anksiyetesi bozukluğu tanısının konabilmesi için aşağıdaki kriterlerin karşılanması gerekir.
- Evden ya da başlıca bağlanma figürlerinden ayrılmayı beklerken ya da yaşarken yineleyen aşırı sıkıntı.
- Bağlandığı önemli kişileri kaybetme veya onlara hastalık, yaralanma, felaket veya ölüm gibi olası zararlar hakkında sürekli ve aşırı endişe duyma.
- Kaybolma, kaçırılma, kaza geçirme veya hastalanma gibi önemli bir bağlanma figüründen ayrılmaya neden olan olayları deneyimleme konusunda sürekli ve aşırı endişe
- Ayrılma korkusu nedeniyle dışarı, evden, okula, işe veya başka bir yere gitmeye ısrarlı isteksizlik veya reddetme
- Evde ya da başka ortamlarda yalnız kalma ya da önemli bağlanma figürleri olmadan kalma konusunda sürekli ve aşırı korku ya da isteksizlik
- Evden uzakta uyumaya ya da önemli bir bağlanma figürünün yanında olmadan uyumaya devam etmekte ısrarlı isteksizlik ya da reddetme
DSM-5’e göre, korku, kaygı veya kaçınma kalıcı olmalıdır – yani çocuklarda ve ergenlerde en az dört hafta ve yetişkinlerde tipik olarak altı ay veya daha uzun sürer. Semptomlar ayrıca klinik olarak belirgin bir sıkıntıya neden olmalı ve/veya bir kişinin sosyal, okulda veya işte gelişimine zarar vermelidir.
DSM-5 ayrıca klinisyenlerin bir kişinin semptomlarını ayrılık anksiyetesi bozukluğu ile teşhis etmeden önce açıklayabilecek diğer zihinsel veya fiziksel sağlık durumlarını ekarte etmelerini gerektirir.
başlangıç
Ayrılık kaygısı bozukluğu eskiden sadece çocuk ve ergenlerde teşhis edilirdi. Bununla birlikte, 2013’te DSM’de yapılan en son güncelleme, bozukluğun yetişkinlikte gelişebileceğini bulan çalışmalardan elde edilen bulguları yansıtmak için tanı kılavuzlarını değiştirdi.
Araştırmalar, ayrılık anksiyetesi bozukluğunun tüm anksiyete bozukluklarının en erken başlama yaşına sahip olduğunu göstermiştir. 2014 yılına kadar ve 2014 dahil olmak üzere yürütülen çalışmaların 2017 meta analizine göre, ortalama başlangıç yaşı 10,6’dır ve insanların %95’i 6 ila 14 yaşları arasında bu bozukluğu geliştirmektedir.
Bununla birlikte, son zamanlarda, bozukluğun yetişkinlerde yetersiz teşhis edildiğinin kabul edilmesiyle, gerçek ortalama başlangıç yaşı daha yüksek olabilir.
Yetişkinlik döneminde ayrılık kaygısı bozukluğu geliştiren kişiler, bozukluğu çocuklukta geliştirenlere göre daha fazla işlevsel bozulma yaşarlar (yani günlük yaşamlarında işlev görme yetenekleri üzerinde daha yüksek bir etkiye sahiptir).
nedenler
Ayrılık anksiyetesi bozukluğuna neyin neden olduğu tam olarak bilinmemekle birlikte, başlangıcının bir dizi faktöre bağlı olduğu düşünülmektedir.
Ayrılık kaygısı bozukluğuna katkıda bulunduğuna inanılan faktörler şunlardır:
-
Çocukluk aile sıkıntıları. Ebeveyn akıl hastalığı, madde kötüye kullanımı, suç davranışı, aile içi şiddet gibi; çocuk fiziksel istismarı; cinsel istismar; ve ihmal.
-
Travmatik yaşam olaylarına maruz kalma. Örnekler arasında doğal afetler, savaş, cinsel şiddet ve sevilen birinin ölümü sayılabilir.
Ayırıcı tanı
Ayrılık kaygısını teşhis etmenin en önemli adımlarından biri, bir kişinin yaşadığı semptomların başka bir bozukluk tarafından daha iyi açıklanıp açıklanmadığını belirlemektir.
Ayrılık kaygısı bozukluğu, özgül fobiler, sosyal kaygı bozukluğu ve agorafobi dahil olmak üzere çeşitli fobiler ve fobiyle ilgili bozukluklar vardır.
Ayrılık anksiyetesi bozukluğu, bir kişinin anksiyete bozuklukları ve depresyon gibi duygudurum bozuklukları dahil olmak üzere diğer akıl sağlığı bozukluklarını geliştirme riskini artırabilir.
Teşhis sürecinde, bir ruh sağlığı uzmanının, bir kişinin yaşadığı semptomların başka bir şeyle daha iyi açıklanmadığını belirlemesi gerekir. Görüşme, bir kişinin sahip olduğu diğer bozuklukları tanımlamayı da içerebilir.
DSM-5, bir kişiye ayrılık kaygısı bozukluğu teşhisi konmadan önce ekarte edilmesi gereken diğer birkaç zihinsel sağlık durumunu listeler.
Otizm spektrum bozukluğu
Otizm spektrum bozukluğu (OSB), iletişimi ve davranışı etkileyen gelişimsel bir bozukluktur.
DSM-5’e göre, bir kişinin evi terk etmeyi ısrarla reddetmesi, değişime karşı aşırı dirençle bağlantılıysa, semptomları OSB ile ayrılık anksiyetesi bozukluğundan daha iyi açıklanabilir.
Psikotik Bozukluklar
Şizofreni gibi psikotik bozukluklar, genellikle ilişkili davranış değişiklikleriyle birlikte gerçeklikle bozulmuş bir ilişki ile karakterize edilir.
DSM-5’e göre, ayrılmayla ilgili sanrılar veya varsanılar varsa, kişinin belirtileri ayrılık anksiyetesi bozukluğundan ziyade psikotik bir bozuklukla daha iyi açıklanabilir.
Agorafobi
Agorafobi, toplu taşıma araçlarını kullanmak, sıraya girmek veya kalabalık içinde olmak, evin dışında olmak, dükkan, tiyatro, sinema gibi açık veya kapalı alanlarda bulunmak gibi durumlardan belirgin bir korku veya endişe duyma ile karakterizedir.
DSM-5’e göre, bir kişi güvenilir bir refakatçi olmadan dışarı çıkmayı reddederse, semptomları ayrılık kaygısından ziyade agorafobi ile ilgili olabilir.
Genelleştirilmiş Anksiyete Bozukluğu (GAD)
Yaygın anksiyete bozukluğu (YAB), kontrol edilmesi zor olan aşırı endişe ve anksiyete ile karakterizedir.
DSM-5’e göre, önemli kişilerin başına gelen kötü sağlık veya diğer zararlarla ilgili endişeler, bir kişinin ayrılık anksiyetesi değil YAB olduğu anlamına gelebilir.
Hastalık Anksiyete Bozukluğu
Hastalık anksiyete bozukluğu (IAD) (önceden hipokondriyazis veya hipokondri olarak adlandırılır), bir kişinin çok az semptom göstermesine veya hiç semptom göstermemesine rağmen ciddi veya yaşamı tehdit eden bir hastalığı olduğuna veya geliştireceğine kuvvetle inanmasına neden olan bir zihinsel sağlık durumudur.
DSM-5’e göre, bir kişi bir hastalığa sahip olmakla ilgili endişeleri varsa, semptomları hastalık anksiyetesi bozukluğu ile ayrılık anksiyetesi bozukluğundan daha iyi açıklanabilir.
Laboratuvarlar ve Testler
Ayrılık anksiyetesi bozukluğu tanısı koymak için laboratuvar testleri kullanılamaz. Durumu veya herhangi bir özel fobiyi teşhis etmenin tek yolu, DSM-5’te belirtilen kriterleri kullanarak bir ruh sağlığı uzmanı tarafından dikkatli bir değerlendirme yapmaktır.
Kendi Kendine veya Evde Test
Küçük çocukların ebeveynlerinden veya bakıcılarından ayrılırken bazı zorluklar yaşaması alışılmadık bir durum değildir, ancak bununla başa çıkmak zor olabilir. Bununla birlikte, bir çocuğun ebeveynlerinden ve bakıcılarından uzak durmakta zorlanması, her zaman ayrılık kaygısı bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Bir çocuğun bir ebeveynden, başka bir bağlanma figüründen veya evinden ayrı kalmakta güçlük çekmesi yaşlarına göre orantısızsa, bu onların ayrılık kaygısı bozukluğuna sahip olduğunun bir işareti olabilir.
Çocuklarda ve ergenlerde yetişkinlerin bilmesi gereken başka ayrılık anksiyetesi belirtileri de vardır.
Ayrılık kaygısı bozukluğu olan bir çocuk veya genç şunları yapabilir:
- Evin çevresinde ebeveyn(ler)ini veya ek figür(ler)ini takip edin
- Ebeveyn(ler)i veya ek figür(ler)iyle yatmak konusunda ısrar etmek
- Okula, yatıya kalanlara ya da ebeveyn(ler)inden ya da bağlanma figür(ler)inden ayrı kaldıkları diğer durumlara gitmeyi reddetme
- Ebeveyn(ler)ini veya ekteki kişi(ler)i onlardan uzaktayken “check-in” için tekrar tekrar arayın
Ayrılık kaygısı bozukluğunun bir zamanlar sadece çocuklarda ve gençlerde görüldüğüne inanılırken, artık yetişkinlikte de gelişebileceği anlaşıldı. Çocuklarda ebeveynlerden veya bakıcılardan ayrılma konusunda bazı zorluklar yaygın olsa da, belirtiler kişinin yaşıyla orantısızsa, bu onların ayrılma anksiyetesi bozukluğunun bir işareti olabilir.
DSM-5’te belirtilen kriterler kullanılarak dikkatli bir değerlendirme ile yapılan ayrılık anksiyetesi bozukluğunu yalnızca kalifiye bir ruh sağlığı uzmanı teşhis edebilir. Tanı konmadan önce, bir klinisyenin belirli fobiler gibi bir kişinin semptomlarını daha iyi açıklayabilecek diğer zihinsel sağlık durumlarını ekarte etmesi gerekir.
Sizde veya çocuğunuzda ayrılık kaygısı bozukluğu olabileceğinden endişeleniyorsanız, değerlendirme almanın ilk adımı birinci basamak sağlayıcınızla konuşmaktır. Sizi tarama için bir akıl sağlığı uzmanına sevk edebilirler.
Discussion about this post